Lea-Artibai eta Mutriku

Lea-Artibai eta Mutriku
2008ko azaroak 21, Barikua

Bai Euskarari

Laguntzaileak

Ahoz aho doa doinua

Bertsolaritza

Lopategik ereindako uztak bete ditu Bizkaiko oholtzak; eta jarraipena izan du ordutik, ikastetxez ikastetxe doan bertso bideak.

maribi ugarteburu

bertso udalekuetara joateko izena eman daiteke
Bertoko 80tik gora umek eta gaztek ekin diote idatzizko lehiari

Ikastoletan izan zen lehenengo: Jon Lopategi hara eta hona. Kanpantxuko egonaldiak. Bertsoa eta kantu zaharrak jolaserako lagun eginda. Bizkaiko bertsolari belaunaldi berriei umetan erne zitzaien bertsoaren landaretxoa gogoaren barrenean: Iturriaga, Elortza, Ibarra, Paia, Enbeita, Ostolaza...

Eta harrez gero, era guztietako ikastetxeetara zabaldu den ahoz ahoko bidea da bertsoaren transmisioarena. Bertso hutsetik harantzago doana. Komunikazioaren aroan, ahoz ahoko gaitasuna sendotzea ikasgai oso garrantzitsua delako.

Lea-Artibaiko ikasgeletan ere entzuten dira, tartean-tartean, zortziko eta hamarrekoak. Eskolako orduak doinuz aldatzen dira astean behin.

Lopategiren lekuko zuzen

Bizkaiko Ikastolen Elkarteagaz hasi zen langintza horretan Jon Lopategi. Horretatik eratorri zen, jarraian, Bizkaiko Umeen eta Gaztetxoen Bertso Txapelketa. Aurtengoa txapelketaren 25. edizioa izango da. Badira urte batzuk.

Juanjo Respaldizak (Orozko, 1964), Lopategirengandik jaso zuen, zuzenean, bertso irakaskuntzaren lekuko hori, eta zortzi urte daroaz lan horretan dedikazio osoan. Eguaztenetan ibiltzen da Respaldiza Lea-Artibai eskualdeko hainbat ikastetxetan.

«Gaur egun irakaskuntza oso intuitiboa bada gurea, hasieran guztiz horrelakoa zen», dio Respaldizak. «Orain argi ikusten da bertsolaritzak laguntzen duela hizkun- tzan zein beste trebetasun batzuetan, baina orduan denboran dena demostratu behar zen; eta horrek aparteko ahalegina eskatzen zuen».

Bizkaia osoan ibiltzen dira Ikastolen Elkartetik eratutako sareko bertso irakasleak, Enkarterrietan izan ezik. «Ikastola ez diren zentro batzuk ere gure ardurapean dauzkagu, esate baterako, Arratiako eskola eta institutuak». Lea-Artibairi dagokionez, Markina-Xemeingo ikastetxe bietan, Lekeitioko Ikastolako LHko 5. eta 6. mailan eta Ondarroako Zubi Zaharren DBHko 1. mailan ibiltzen da Respaldiza. Ikastorduetatik kanpo, gainera, taldetxoak daude sortuta Lekeition zein Ondarroan, apur bat gehiago landu nahi dutenentzat. Markina-Xemeinen, eskualdeko bertso-eskola funtzioa betetzen duenera batzen dira sakondu nahi duten gazteek.

Bertsozale Elkartearen curriculuma

Lehen Hezkuntzarako bertsolaritzaren curriculuma osatu zuten 2002 eta 2004 urteen artean Bertsozale Elkartearen eta Mondragon Unibertsitateko HUHEZI falkultatearen artean. Ez da bertsolaritza hutsa bertan lantzen dena. Harantzago doa.

Lau zutabe edo eremu nagusi ditu curriculumak: kultur ondarea, trebetasun pertsonal eta sozialak, hizkuntza eta musika. Horretan oinarri hartuta, «metodologia ludiko eta planteamendu konstruktibista» erabiltzen dute Bertsozale Elkarteko irakasleek.

Euskal Herri osoko 32 eskualdetako 131 ikastetxetan dihardute horrela. Lea-Artibairi dagokionez, bertoko eskola publikoetan jarduten dute, txiki zein handietan, Xabier Enbeitak, Ander Elortegik eta Onintza Enbeitak.

«Jon Lopategik esaten duenez, sarea zabal bota behar da, arraintxu batzuk harrapatzeko», dio Juanjo Respaldizak. Bertsolariak gutxi izango diren arren, berba-jolasaren zale ugari, seguru.

bertso udalekuetara joateko izena eman daiteke

Lau leku, lau udaleku: Zuberoako Ligi-Atherei, Nafarroako Eulate, Gipuzkoako Aubixa eta Arabako Zuhatza. Lau talde, adinen arabera antolatuta: 9-12; 10-12 ; 12-15 eta 15-18 urte. Aurten ere Bertsozale Elkarteak antolatutako udalekuetan ireki dute epea izena emateko. www.bertsozale.com webgunean eskura daiteke informazio osoa, edo bestela 943-21 77 98 telefonora deituta.

Bertsolaritza gustuko dutenentzako udalekuak dira, «baina horrek ez du esan nahi bertara joateko bertsotan jakin behar denik derrigor», argitu dute Elkartekoek. «Bertso ekintzetan bakoitzak bere neurriko lanean hartzen du parte; bat-batean kantatuz, besteei gaiak jarriz edo entzule modura». Txangoak, kirolak, jolasak, show, kantaldi eta bertso afariek osatzen dute udalekuotako menua. Bertsozaletasun giroaz gain, talde txikietan antolatutako udalekuak izateak «koadrila giroa» sorrarazten du gazteen artean.

Bertoko 80tik gora umek eta gaztek ekin diote idatzizko lehiari

Lea-Artibai

Ondarroako Zubi Zahar Ikastolan jokatu zen martitzenean eskualdekako lehenengo kanporaketa.

m. ugarteburu

Martitzena, arratsaldeko 15:15. Ondarroako Zubi Zahar Ikastolako jantokia. Mahaiak libre daude. Bertso zirriborrorako orriak prest. Ailegatu dira eskualde guztiko neska-mutilak. Irakasle batzuk ere bai. Bertso-irakasleak hara eta hona, jasotako eskuen zalantzei erantzuten. Ordubete daukate aurretik. Boligrafoak prest. Errimak buruan. Atzamarrak silaben kontaketan.

Lau oinak emanda bertsoa osatu behar dute lehenengo ariketan. Bigarrenean eta hirugarrenean, gaiei erantzunda bertso bana da asmatu behar dutena. Zirriborro orriak badoaz betetzen. Letraz eta zirriborroz.

Handik ordu erdira, batzuk amaitzen doaz. «Bigarrenez hartzen dut parte, eta nahiko erraz egin dut», dio Ainara Ruiz lekeitiarrak. Gustura jarduten ei du bertso jolasean. Ondoan dauka Laida Loitegi: «Ni idatziz gustura ibiltzen naiz, baina bat-batean urduri ipintzen naiz».

Bazter bateko mahaian 3. eta 4. mailakoak eta Batxilergokoak. Nagusiak. Txutxumutxu dabiltza: «Nora, hoba, lora...». Elkarlana gustuko dute, antza. Irakasle batek esan dienean bakoitzak berea landu behar duela, batek erantzun azkarra bota dio: «Klasean beti esaten diguzue elkarri lagundu egin behar diogula, orduan...?». Bertsolariaren erantzuna.

Eskualdez eskualde

Bertso paperak batu ostean, badator eguneko saritxoa. Txokolatada prestatu dute Zubi Zaharrekoek. Juanjo Respaldizak eroango ditu han sortutako bertso paperak, eta galbahea pasatzen joango da.

Bizkaiko Umeen eta Gaztetxuen Bertso Txapelketaren barruan, idatzizko ataleko kanporaketetan lehenengoa izan da pasa den martitzeneko hori. Lea-Artibaiko 80 ume eta gaztetik gora batu ditu. Hurrengo asteetan Durangon, Gernikan, Trapagaranen, Zornotzan, Bilboko Abusun eta Mungian izango dira eskualdekako kanporaketak. Maiatzaren 16an, berriz, Gernikako Seber Altube Ikastolan jokatuko da idatzizkoen finala. Egun horretan banatuko dira sariak ere.

Bat-baterako jauzia

Aurten 25. edizioa duen bertso txapelketak maiatzaren 21ean ekingo dio bere bigarren zatiari: bat-bateko atalari. Kanporaketak maiatzaren 21ean Bermeon, 22an Markina-Xemeingo Kultura Aretoan eta 23an Ondarroako Zubi Zaharren izango dira, adinen arabera banatuta. Finala, kasu honetan, ekainaren 3an izango da, Bilboko Indautxun.

Jasotako erantzunak:

Mezua idatzi

Parte hartu | Zure mezua bidali

Parte hartzeko arauak

1. - Saiatu zure artikuluak izen-abizenekin sinatzen. Indar handiagoa du.
2. - Iritzia anonimoki eman nahi baduzu, baduzu horretarako aukera ere. Kontuan hartu ondokoak:
* Ez pertsonala. Pertsona bati buruz ari garenean zehazki, kritikatzeko edo famatzeko, anonimoek ez dute balio. Eta, kasu honetan, pertsona fisikoez ari gara, ez entitate juridikoez.
* Entitate juridikoez anonimoki aritu daiteke, baina pertsonalizatu gabe, eta talante eta errespetu onean; iraindu gabe, doako akusaziorik egin gabe... errespetuan.
* Aurreko gauza bera gai orokorrez idatzi behar denean ere.
* Norbaitek pertsonalki sinatutako iritzi bati, pertsonalki erantzutea dagokio, eta ez anonimoki.
3. - Dena arautzea ezinezkoa da, batez ere hau bezalako webgune batean. Mesedez, denon zentzu ona eta kolaborazioa eskatzen ditugu. Apenas izango den logika bezalako arautzaile zuzenik kasu hauetan.