Osasuna eta Askatasuna

Mundu Osasun Erakundian deskribapenan arabera, fibromialgia gaixotasun reumatikua da. Bere ezaugarrixak min muskuloeskeletiko eta neke orokorra dira, nahiz eta sintomak asko aldatzen diran pertsona batetik bestera. Oso antzerako beste sindrome bat ba dago deskribatuta: Neke Kronikuan Sindromia.

Fibromialgia mundu aberatsian agertzen da: Espainiako populaziñuan %3k daukala esaten da, eta EEBBetan %5. Batez be emakumietan agertzen da.

“Fibromialgia” hau pertsona batzutatik bestietara asko aldatzen dala esan dogu. ¿Zelan diagnostikatu beraz? Minak sakabanatu eta indefiniduak dira batzutan, oso konkretuak bestetan. Kuadrua benetan kaotikua izan leike: neke txikixa, ala ixa mobidu ezinda paratzeko modukua; bizitzeko edo lanera juateko gogo faltia; insomnixua; heste arazuak (idorrerixia, beherakua, puzkarrak...); sabeleko korapilluak, haiziak, botaguria...; bruxismo (gabez hagiñak estutu); hilleroko mingarrixak; bihotz aldeko estuasun sentsaziñua; artikulaziñuetako miña, kalanbre muskularrak, haundittasuna beso eta hanketan, mobimenduen koordinaziño arazuak...; memoria arazuak; puxiga irritablia; mariuak; begi-aho legortasuna; bista graduaziño aldaketak... Gaiñera sintoma hónek gorabeherak izaten dabe: eguraldi aldaketa, hotz, aldaketa hormonal, lan fisiko gogor, stress, depresiño eta antsiedade egoeretan gora edo behera, agertu edo desagertuko dira.

Hain kuadro aldakor eta kaotikuan aurrian, irizpide batzu ezarri zittuan EEBBetako Reumatologia Elkargo Ofizialak:
* Korputzian 18 erreferentzia puntu ezartzen dira; hónetako 11tan 4 kg-tako presiñua egittian, miña agertzia.
* Min orokor eta kronikua izatia 3 hile baiño gehixagoz (arrazoi argi barik).
Baldintza bi hónek betetzia nahikua izango da, beraz, fibromialgia diagnostiko formal bat egitteko.

Gaitzan jatorrixa “ezezaguntzat” jotzen da. Desenkadenante batzu identifikatu dira: infekzioak (viral nahiz bakterianuak), istripuak, beste gaitzak (artritis reumatoide, lupus edo hipotiroidismoa). Hau da, desenkadenante hauek ez dabe FM-a sortzen, baiña uste da zerikusixa izan leikiela lehendik zeguan anomalia fisiopatologiko latente bat bizteko.

Fibromialgian jatorrixari buruz ikertzen ari dirazen teorixak:
* Serotonina neurotransmisorian ekoizpen arazo bat.
* Inmunitate sistemian arazua.
* Luan fisiologixian arazua.
* Sistema endokrinuan arazua.
* Garunan aktibidadian gorabeherak.
* Infekziño virikuen papela.
* Stressan aurreko erantzun anormalak.

Gaur egunian fibromialgiandako erabiltzen diharduen tratamenduak: somniferuak, analgesikuak, infiltraziñuak, fisioterapia, ariketak, termoterapia, masajea... luari lagundu eta miña kentzeko helburuakin.

Ikusten dozuen modura, ez da aintzat hartzen bizimoduan eragiña iñun bez; ez gaitzan jatorrixa aztertzerakuan (stressan aurreko “erantzun anormaltzat” hartzen da, hartzekotan), ezta tratatzeko orduan be.

Kontua da, stress egoera baten dagoan edozeinek betetzen dittuala hónek baldintzok, eta stress egoera hori be nahikua izaten da lehenago aittatutako sintoma ugarixetako gehixenak izateko. Familixako problemak, deskantso gitxi, bihar larregi, tentsiño psikikua... izaten dabe “fibromialgia”dun pertsona ixa guztiak.

Horregaittik, osasun profesional batzu ez gagoz konforme “fibromialgia” etiketa honekin, benetako arazuak estaltzeko erabiltzen ari dalako.